Je bekijkt nu Besluit Proceskosten Bestuursrecht: Waar Heeft U Recht Op?

Besluit Proceskosten Bestuursrecht: Waar Heeft U Recht Op?

Als u een geschil heeft met de overheid, bijvoorbeeld over een vergunning, een uitkering of een belastingaanslag, kunt u bezwaar maken. Als u het niet eens bent met de uitspraak op bezwaar kunt u beroep instellen of hoger beroep aantekenen. Dit zijn bestuursrechtelijke procedures, waarbij u uw standpunt kenbaar maakt aan het bestuursorgaan of de rechter. Het voeren van zo’n procedure kan echter kosten met zich meebrengen, zoals griffierecht, reiskosten, verletkosten of kosten voor een advocaat of een andere deskundige. Gelukkig bestaat er een regeling die bepaalt dat u in bepaalde gevallen recht heeft op een vergoeding van deze kosten. Deze regeling heet het Besluit proceskosten bestuursrecht.

In dit artikel leg ik u uit wat het Besluit proceskosten bestuursrecht inhoudt, wanneer u er aanspraak op kunt maken, hoe hoog de vergoeding is in 2024 en hoe u deze kunt aanvragen. Ik geef ook enkele voorbeelden uit de praktijk om het besluit te verduidelijken.

Wat is het Besluit proceskosten bestuursrecht?

Het doel van het Besluit proceskosten bestuursrecht is om een eenvoudige, uniforme en forfaitaire regeling te bieden voor de vergoeding van de proceskosten in bestuursrechtelijke procedures. Het besluit beoogt daarmee de toegang tot de rechter te bevorderen, de rechtszekerheid te vergroten en de rechtsgelijkheid te waarborgen. Het besluit is van toepassing op alle bestuursrechtelijke procedures, tenzij er een bijzondere wettelijke regeling geldt die afwijkt van het besluit.

Wanneer heeft u recht op een vergoeding van de proceskosten?

U heeft recht op een vergoeding van de proceskosten als u aan de volgende voorwaarden voldoet:

  • U bent een partij of een belanghebbende in een bestuursrechtelijke procedure. Een partij is degene die beroep of hoger beroep heeft ingesteld bij de rechter. Een belanghebbende is degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken.
  • U heeft kosten gemaakt in verband met de behandeling van het bezwaar, het administratief beroep, het beroep of het hoger beroep. Het gaat hierbij om kosten die redelijkerwijs noodzakelijk waren om uw standpunt te onderbouwen of te verdedigen.
  • U heeft (gedeeltelijk) gelijk gekregen van het bestuursorgaan of de rechter. Dit betekent dat het bestuursorgaan het besluit heeft herroepen of gewijzigd, of dat de rechter het besluit heeft vernietigd of het beroep of het hoger beroep gegrond heeft verklaard.
  • U heeft om een vergoeding van de proceskosten verzocht. U moet dit verzoek doen voordat het bestuursorgaan of de rechter een beslissing neemt over het bezwaar, het administratief beroep, het beroep of het hoger beroep.

Als u aan deze voorwaarden voldoet, heeft u in beginsel recht op een vergoeding van de proceskosten. Er zijn echter enkele uitzonderingen en beperkingen die ik hieronder zal bespreken.

Besluit proceskosten bestuursrecht: Welke kosten worden vergoed?

Het Besluit proceskosten bestuursrecht bepaalt dat alleen de volgende kosten voor vergoeding in aanmerking komen:

  • Kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand. Dit zijn de kosten die u maakt voor een advocaat, een jurist, een gemachtigde of een andere deskundige die u bijstaat in de procedure. Het gaat hierbij om kosten voor het opstellen van een bezwaar-, beroeps- of hogerberoepschrift, het verschijnen op een hoorzitting of een zitting bij de rechter, het geven van een schriftelijke of mondelinge toelichting, het indienen van een verweerschrift of een conclusie van antwoord, het bijwonen van een getuigenverhoor of een deskundigenonderzoek, het indienen van een verzoek om voorlopige voorziening of het voeren van schikkingsonderhandelingen.
  • Kosten van een getuige of een deskundige die door een partij of een belanghebbende is meegebracht of opgeroepen, dan wel van een deskundige die aan een partij verslag heeft uitgebracht. Dit zijn de kosten die u maakt voor een persoon die op uw verzoek of op verzoek van de rechter een verklaring aflegt of een rapport opstelt over een bepaald aspect van de zaak. Het gaat hierbij om kosten voor het opstellen van een rapport, het verschijnen op een hoorzitting of een zitting bij de rechter, het geven van een schriftelijke of mondelinge toelichting, het bijwonen van een getuigenverhoor of een deskundigenonderzoek of het voeren van schikkingsonderhandelingen.
  • Kosten van een tolk die door een partij of een belanghebbende is meegebracht of opgeroepen. Dit zijn de kosten die u maakt voor een persoon die op uw verzoek of op verzoek van de rechter een vertaling verzorgt van een gesproken of geschreven tekst. Het gaat hierbij om kosten voor het vertalen van een bezwaar-, beroeps- of hogerberoepschrift, een verweerschrift of een conclusie van antwoord, een rapport, een verklaring, een toelichting, een hoorzitting of een zitting bij de rechter, een getuigenverhoor of een deskundigenonderzoek of een schikkingsonderhandeling.
  • Reis- en verblijfkosten van een partij of een belanghebbende. Dit zijn de kosten die u maakt voor het reizen naar en het verblijven op de plaats waar de hoorzitting of de zitting bij de rechter plaatsvindt. Het gaat hierbij om kosten voor het gebruik van een openbaar vervoermiddel, een eigen vervoermiddel, een taxi of een vliegtuig, en om kosten voor het overnachten in een hotel of een andere accommodatie.
  • Verletkosten van een partij of een belanghebbende. Dit zijn de kosten die u maakt voor het verzuimen van uw werk of andere activiteiten vanwege de hoorzitting of de zitting bij de rechter. Het gaat hierbij om kosten voor het mislopen van inkomsten, het inhuren van een vervanger of het regelen van oppas of verzorging.

Hoe hoog is de vergoeding van de proceskosten?

De vergoeding van de proceskosten is gebaseerd op een forfaitair systeem, dat wil zeggen dat er vaste bedragen worden gehanteerd voor de verschillende soorten kosten. Het Besluit proceskosten bestuursrecht bevat een bijlage waarin deze bedragen zijn opgenomen. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex. De bedragen die gelden voor het jaar 2023 zijn als volgt:

  • Kosten van door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand: € 534 per punt. Een punt wordt toegekend voor elke proceshandeling die in de bijlage is vermeld, zoals het indienen van een bezwaar-, beroeps- of hogerberoepschrift, het verschijnen op een hoorzitting of een zitting bij de rechter, of het geven van een toelichting. Het aantal punten wordt vermenigvuldigd met een wegingsfactor die afhankelijk is van de zwaarte van de zaak. De wegingsfactor varieert van 0,25 (zeer licht) tot 2 (zeer zwaar). De rechter bepaalt de wegingsfactor aan de hand van de complexiteit, het belang en de spoedeisendheid van de zaak. Het maximum aantal punten dat kan worden toegekend is 25. Het totale bedrag voor de kosten van rechtsbijstand kan dus variëren van € 133,50 (0,25 x 1 x € 534) tot € 26.700 (2 x 25 x € 534).
  • Kosten van een getuige of een deskundige: € 126 per uur. Dit bedrag wordt vermenigvuldigd met het aantal uren dat de getuige of de deskundige heeft besteed aan de zaak, met een maximum van 50 uur. Het totale bedrag voor de kosten van een getuige of een deskundige kan dus variëren van € 126 tot € 6.300.
  • Kosten van een tolk: € 51 per uur. Dit bedrag wordt vermenigvuldigd met het aantal uren dat de tolk heeft besteed aan de zaak, met een maximum van 50 uur. Het totale bedrag voor de kosten van een tolk kan dus variëren van € 51 tot € 2.550.
  • Reis- en verblijfkosten: de werkelijk gemaakte kosten, met een maximum van € 0,37 per kilometer voor het gebruik van een eigen vervoermiddel, € 0,19 per kilometer voor het gebruik van een fiets, de werkelijke kosten voor het gebruik van een openbaar vervoermiddel, een taxi of een vliegtuig, en € 144 per overnachting.
  • Verletkosten: de werkelijk gederfde inkomsten, met een minimum van € 7 en een maximum van € 90 per uur. Het aantal uren wordt bepaald door de duur van de hoorzitting of de zitting bij de rechter, vermeerderd met de reistijd. Het totale bedrag voor de verletkosten kan dus variëren van € 7 tot € 90 per uur, met een maximum van € 1.800 per dag.

Deze bedragen gelden per instantie, dat wil zeggen dat u voor elke fase van de procedure (bezwaar, administratief beroep, beroep of hoger beroep) een aparte vergoeding kunt krijgen, als u aan de voorwaarden voldoet. De vergoeding wordt toegekend door het bestuursorgaan of de rechter die de zaak behandelt. Als u in meer dan één zaak betrokken bent, kunnen de kosten worden samengevoegd of gesplitst, afhankelijk van de samenhang of de afzonderlijkheid van de zaken.

Besluit proceskosten bestuursrecht: Aanvragen vergoeding

Als u een vergoeding van de proceskosten wilt krijgen, moet u daarom verzoeken voordat het bestuursorgaan of de rechter een beslissing neemt over het bezwaar, het administratief beroep, het beroep of het hoger beroep. U kunt dit verzoek doen in het bezwaar-, beroeps- of hogerberoepschrift, of in een apart schriftelijk of mondeling verzoek. U moet in uw verzoek aangeven welke kosten u heeft gemaakt, en deze kosten onderbouwen met bewijsstukken, zoals facturen, bonnetjes, urenstaten of verklaringen. Ook moet u aangeven welke wegingsfactor u passend vindt voor de zaak, en deze factor motiveren met argumenten.

Het bestuursorgaan of de rechter zal uw verzoek beoordelen en beslissen of u recht heeft op een vergoeding van de proceskosten, en zo ja, hoe hoog deze vergoeding is. Deze beslissing wordt opgenomen in de uitspraak over het bezwaar, het administratief beroep, het beroep of het hoger beroep. Als u het niet eens bent met de beslissing over de proceskosten, kunt u daartegen in beroep of hoger beroep gaan bij de rechter. U moet dan wel een belang hebben bij de beslissing, dat wil zeggen dat de beslissing invloed heeft op uw rechtspositie.

Voorbeelden uit de praktijk

Om het Besluit proceskosten bestuursrecht beter te begrijpen, geef ik hieronder enkele voorbeelden uit de praktijk van zaken waarin een vergoeding van de proceskosten is toegekend of afgewezen.

  • Een vrouw maakt bezwaar tegen een besluit van de gemeente om haar een boete op te leggen voor het overtreden van de parkeerregels. Zij laat zich bijstaan door een advocaat, die een bezwaarschrift indient en verschijnt op de hoorzitting. De gemeente herroept het besluit en verklaart het bezwaar gegrond. De vrouw verzoekt om een vergoeding van de proceskosten. De gemeente kent haar een vergoeding toe van € 1.068 (2 x 1 x € 534) voor de kosten van de rechtsbijstand. De gemeente hanteert een wegingsfactor van 1, omdat het een gemiddelde zaak betreft.
  • Een man stelt beroep in bij de rechtbank tegen een besluit van de Belastingdienst om hem een navorderingsaanslag inkomstenbelasting op te leggen. Hij laat zich bijstaan door een belastingadviseur, die een beroepschrift indient, een schriftelijke toelichting geeft en verschijnt op de zitting bij de rechter. De man brengt ook een deskundige mee, die een rapport heeft opgesteld over de waardering van zijn onroerend goed. De rechtbank vernietigt het besluit en verklaart het beroep gegrond. De man verzoekt om een vergoeding van de proceskosten. De rechtbank kent hem een vergoeding toe van € 2.136 (4 x 1 x € 534) voor de kosten van de rechtsbijstand en € 2.520 (20 x € 126) voor de kosten van de deskundige. De rechtbank hanteert een wegingsfactor van 1, omdat het een gemiddelde zaak betreft.
  • Een echtpaar stelt hoger beroep in bij de Centrale Raad van Beroep tegen een uitspraak van de rechtbank, waarin hun beroep tegen een besluit van het UWV om hun uitkering te verlagen ongegrond is verklaard. Zij laten zich bijstaan door een jurist, die een hogerberoepschrift indient, een verweerschrift indient en verschijnt op de zitting bij de Centrale Raad van Beroep. Het echtpaar woont in Groningen en reist met de trein naar de zitting in Utrecht. Zij moeten daarvoor een dag vrij nemen van hun werk. De Centrale Raad van Beroep bevestigt de uitspraak van de rechtbank en verklaart het hoger beroep ongegrond. Het echtpaar verzoekt om een vergoeding van de proceskosten. De Centrale Raad van Beroep wijst hun verzoek af, omdat zij geen gelijk hebben gekregen van de rechter.

Besluit proceskosten bestuursrecht: Conclusie

Het Besluit proceskosten bestuursrecht is een regeling die bepaalt dat u in bepaalde gevallen recht heeft op een vergoeding van de kosten die u maakt in een bestuursrechtelijke procedure. U moet dan wel aan een aantal voorwaarden voldoen, zoals het hebben van een partij- of belanghebbendestatus, het maken van redelijke kosten, het krijgen van (gedeeltelijk) gelijk en het doen van een tijdig verzoek. De vergoeding is gebaseerd op vaste bedragen voor de verschillende soorten kosten, zoals rechtsbijstand, getuigen, deskundigen, tolken, reis- en verblijfkosten en verletkosten.

De vergoeding wordt toegekend door het bestuursorgaan of de rechter die de zaak behandelt. Als u het niet eens bent met de beslissing over de proceskosten, kunt u daartegen in beroep of hoger beroep gaan bij de rechter. Het Besluit proceskosten bestuursrecht is een belangrijke regeling die de toegang tot de rechter bevordert, de rechtszekerheid vergroot en de rechtsgelijkheid waarborgt. Ik hoop dat u na het lezen van dit artikel meer inzicht heeft in het besluit en uw rechten als partij of belanghebbende in een bestuursrechtelijke procedure.

Geef een reactie