Je bekijkt nu Circulair Bouwen: Let Op De Financiële Aspecten!

Circulair Bouwen: Let Op De Financiële Aspecten!

Circulair bouwen is een manier van bouwen waarbij materialen zo lang mogelijk in de kringloop worden gehouden. Dit betekent dat er minder nieuwe grondstoffen nodig zijn, minder afval wordt geproduceerd en minder CO2 wordt uitgestoten. Circulair bouwen draagt dus bij aan een duurzame en toekomstbestendige bouwsector. Maar wat zijn de financiële aspecten van circulair bouwen? Hoe kunt u als opdrachtgever, ontwerper, bouwer of gebruiker profiteren van de voordelen van circulair bouwen? In dit artikel gaan we in op de belangrijkste financiële aspecten van circulair bouwen, zoals de kosten en opbrengsten, de business- en verdienmodellen, de financiering en de waardering.

Kosten en opbrengsten van circulair bouwen

Een van de eerste vragen die vaak gesteld wordt over circulair bouwen is: wat kost het? Het antwoord is niet eenvoudig, want de kosten van circulair bouwen hangen af van veel factoren, zoals het type project, het ambitieniveau, de beschikbaarheid van materialen, de mate van innovatie en de samenwerking in de keten. Bovendien zijn de kosten niet alleen afhankelijk van de initiële investering, maar ook van de levensduurkosten, zoals onderhoud, renovatie en sloop.

Over het algemeen geldt dat circulair bouwen in de ontwerp- en bouwfase meer tijd en geld kan kosten dan traditioneel bouwen, omdat er meer onderzoek, ontwerp, engineering en kwaliteitsborging nodig is. Ook kunnen er extra kosten zijn voor het demonteren, transporteren, opslaan en verwerken van hergebruikte materialen. Daarnaast kunnen er juridische of fiscale belemmeringen zijn voor het toepassen van circulaire principes, zoals het eigendom of de btw-heffing van materialen.

Aan de andere kant kan circulair bouwen ook leiden tot lagere kosten of hogere opbrengsten in de gebruiksfase of aan het einde van de levensduur. Zo kan circulair bouwen zorgen voor een lager energie- en waterverbruik, een beter binnenklimaat, een hogere productiviteit en gezondheid van gebruikers, een langere levensduur en een hogere restwaarde van materialen. Ook kan circulair bouwen bijdragen aan een positief imago en een betere reputatie voor opdrachtgevers en bouwers.

Rekenvoorbeeld Circulair Bouwen

Stel dat u een kantoorpand wilt (ver)bouwen met een oppervlakte van 10.000 m2 en een levensduur van 30 jaar. U kunt kiezen tussen een traditioneel ontwerp of een circulair ontwerp. Het traditionele ontwerp kost € 15 miljoen om te realiseren en € 10 miljoen om te onderhouden. Het circulaire ontwerp kost € 16 miljoen om te realiseren en € 8 miljoen om te onderhouden. Bovendien levert het circulaire ontwerp een energiebesparing op van € 1 miljoen per jaar, een productiviteitsverbetering van € 2 miljoen per jaar en een restwaarde van € 4 miljoen aan het einde van de levensduur. Als u alle kosten en opbrengsten over 30 jaar optelt en verdisconteert met een rentevoet van 5%, dan komt u tot de volgende resultaten:

  • Traditioneel ontwerp: netto contante waarde (NCW) = -€ 25 miljoen
  • Circulair ontwerp: NCW = -€ 9 miljoen

Uit dit rekenvoorbeeld blijkt dat het circulaire ontwerp financieel aantrekkelijker is dan het traditionele ontwerp, ondanks de hogere initiële investering. Dit komt doordat het circulaire ontwerp lagere levensduurkosten en hogere opbrengsten heeft dan het traditionele ontwerp.

Business- en verdienmodellen

Een ander belangrijk financieel aspect van circulair bouwen is het business- of verdienmodel. Dit is de manier waarop een organisatie waarde creëert, levert en behoudt voor zichzelf en voor anderen. Een business- of verdienmodel beschrijft onder andere wie de klanten zijn, wat de waardepropositie is, hoe de inkomsten worden gegenereerd, wat de kostenstructuur is en hoe de waardeketen is georganiseerd.

Circulair bouwen vraagt om nieuwe of aangepaste business- of verdienmodellen, omdat de traditionele modellen gebaseerd zijn op lineaire principes, zoals het verkopen van producten, het verbruiken van materialen en het afwentelen van milieukosten. Circulaire business- of verdienmodellen zijn gericht op het sluiten van kringlopen, het behouden van waarde en het delen van verantwoordelijkheid. Circulaire business- of verdienmodellen kunnen verschillende vormen aannemen, afhankelijk van de mate van circulariteit, de rol van de betrokken partijen en de contractvorm. Enkele voorbeelden zijn:

  • Product as a service: in plaats van een product te verkopen, biedt de leverancier een dienst aan, waarbij hij eigenaar blijft van het product en zorgt voor het onderhoud, de reparatie en de vervanging ervan. De klant betaalt een periodieke vergoeding voor het gebruik van het product. Dit stimuleert de leverancier om duurzame en modulaire producten te ontwerpen en te leveren, die makkelijk te onderhouden en te upgraden zijn. Een voorbeeld is Philips, dat licht en verlichting als een dienst aanbiedt aan klanten zoals Schiphol.
  • Lease: in plaats van een product te verkopen, verhuurt de leverancier het product aan de klant voor een bepaalde periode. De leverancier blijft eigenaar van het product en kan het na afloop van de leaseperiode terugnemen, hergebruiken of recyclen. De klant betaalt een periodieke vergoeding voor het gebruik van het product. Dit stimuleert de leverancier om duurzame en modulaire producten te ontwerpen en te leveren, die makkelijk te onderhouden en te upgraden zijn. Een voorbeeld is Turntoo, dat circulaire interieurs levert aan klanten zoals Liander.
  • Performance contract: in plaats van een product of een dienst te verkopen, biedt de leverancier een prestatie aan, waarbij hij verantwoordelijk is voor het leveren en garanderen van die prestatie. De klant betaalt een periodieke vergoeding voor de geleverde prestatie. Dit stimuleert de leverancier om duurzame en efficiënte oplossingen te ontwerpen en te leveren, die voldoen aan de wensen en behoeften van de klant. Een voorbeeld is BAM, dat energieprestatiecontracten aanbiedt aan klanten zoals Rijksvastgoedbedrijf.
  • Platform: in plaats van een product of een dienst te verkopen, biedt de leverancier een platform aan, waarop hij vraag en aanbod van materialen, producten of diensten bij elkaar brengt. De leverancier faciliteert de transacties tussen de gebruikers van het platform en ontvangt daarvoor een commissie of een abonnementsgeld. Dit stimuleert de gebruikers om materialen, producten of diensten te delen, te ruilen of te hergebruiken. Een voorbeeld is Madaster, dat een online platform biedt voor het registreren, beheren en uitwisselen van materiaalpaspoorten.

Financiering en waardering van circulair bouwen

Een derde belangrijk financieel aspect van circulair bouwen is de financiering en waardering ervan. Dit gaat over de vraag hoe circulaire projecten gefinancierd kunnen worden en hoe ze gewaardeerd worden door investeerders, financiers, beleggers en taxateurs.

Circulair bouwen kan financieringsuitdagingen met zich meebrengen, omdat het afwijkt van de gangbare praktijk en meer onzekerheid en risico met zich meebrengt. Zo kan circulair bouwen leiden tot hogere initiële investeringen, langere terugverdientijden, lagere cashflows, complexere contractvormen, andere eigendomsverhoudingen en minder zekerheid over restwaarden.

Daarom is het belangrijk om circulaire projecten op een passende manier te financieren en te waarderen, die rekening houdt met de specifieke kenmerken en voordelen van circulair bouwen.

Een mogelijke manier om circulaire projecten te financieren is door gebruik te maken van alternatieve of aanvullende financieringsbronnen, zoals subsidies, fondsen, crowdfunding, green bonds of impact investing. Deze bronnen kunnen helpen om de financieringskloof te overbruggen, de risico’s te verminderen of de rentabiliteit te verhogen. Een voorbeeld is het Nationaal Groeifonds, dat € 20 miljard beschikbaar stelt voor investeringen in kennisontwikkeling, infrastructuur en innovatie, waaronder circulaire economie.

Een andere mogelijke manier om circulaire projecten te financieren is door gebruik te maken van nieuwe of aangepaste financieringsinstrumenten, zoals leningen, garanties, participaties of derivaten. Deze instrumenten kunnen helpen om de financieringsvoorwaarden te verbeteren, de cashflows te optimaliseren of de waarde te beschermen. Een voorbeeld is het Rabobank Circular Economy Framework, dat een methodiek biedt om de circulariteit van een bedrijf of project te meten en te vertalen naar een kredietbeoordeling en een rentevoordeel.

Een derde mogelijke manier om circulaire projecten te financieren is door gebruik te maken van overige financieringsvormen, zoals co-financiering, revolverende fondsen, escrow accounts of pay-per-use. Deze vormen kunnen helpen om de financieringslasten te verdelen, de financieringscapaciteit te vergroten of de financieringsflexibiliteit te vergroten. Een voorbeeld is het Bouwprogramma van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn), dat gemeenten ondersteunt bij het financieren van duurzame en circulaire bouwprojecten via een revolverend fonds.

Om circulaire projecten op een passende manier te waarderen, is het nodig om niet alleen te kijken naar de financiële waarde, maar ook naar de maatschappelijke en ecologische waarde die ze creëren. Dit wordt ook wel de integrale waarde genoemd. De integrale waarde kan worden bepaald door gebruik te maken van methoden zoals levenscyclusanalyse (LCA), maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA), total cost of ownership (TCO) of integrated reporting (IR). Deze methoden kunnen helpen om de milieu-impact, de sociale impact en de economische impact van circulaire projecten in kaart te brengen en te kwantificeren. Een voorbeeld is het Platform CB’23, dat een leidraad heeft ontwikkeld voor het meten van circulariteit in de bouwsector.

Conclusie

Circulair bouwen is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de portemonnee. Circulair bouwen kan leiden tot lagere kosten of hogere opbrengsten in de gebruiksfase of aan het einde van de levensduur. Circulair bouwen vraagt wel om nieuwe of aangepaste business- of verdienmodellen, die gericht zijn op het sluiten van kringlopen, het behouden van waarde en het delen van verantwoordelijkheid. Circulair bouwen kan ook financieringsuitdagingen met zich meebrengen, die opgelost kunnen worden door gebruik te maken van alternatieve of aanvullende financieringsbronnen, -instrumenten of -vormen. Circulair bouwen moet ten slotte op een passende manier gewaardeerd worden, door niet alleen naar de financiële waarde, maar ook naar de maatschappelijke en ecologische waarde te kijken.

Geef een reactie