Je bekijkt nu Extra Parlementair Kabinet: Voordelen En Nadelen

Extra Parlementair Kabinet: Voordelen En Nadelen

Nederland zit al meer dan een jaar zonder een volwaardig kabinet. Na de verkiezingen van 17 maart 2021 is het nog steeds niet gelukt om een meerderheidskabinet te vormen met een regeerakkoord. Een van de opties die op tafel ligt, is een extra parlementair kabinet. Maar wat is dat eigenlijk, en hoe werkt het? Wat zijn de voor- en nadelen van zo’n kabinet? En wat zijn de voorbeelden uit de Nederlandse geschiedenis? In dit artikel leggen we u alles uit over het extraparlementaire kabinet, en wat het betekent voor de politiek en de democratie.

Wat is een extra parlementair kabinet

Een extra parlementair kabinet is een kabinet dat niet gebaseerd is op een regeerakkoord tussen de deelnemende partijen, maar op een beknopt regeringsprogramma. Een extraparlementair kabinet hoeft ook geen parlementaire meerderheid te hebben, maar moet wel steun zoeken voor elk wetsvoorstel of beleidsplan in de Tweede Kamer. In dit artikel leggen we uit wat een extraparlementair kabinet is, hoe het gevormd wordt, wat de voor- en nadelen zijn en welke voorbeelden er zijn in de Nederlandse geschiedenis.

Hoe wordt een extra parlementair kabinet gevormd?

Een extra parlementair kabinet wordt meestal gevormd als een normaal parlementair kabinet niet mogelijk of wenselijk is. Bijvoorbeeld omdat de verkiezingsuitslag geen duidelijke meerderheid oplevert, of omdat de onderhandelingen tussen de partijen vastlopen. Een extraparlementair kabinet kan ook een bewuste keuze zijn om meer ruimte te geven aan de Tweede Kamer en de eigen fracties.

Een dergelijk extraparlementair kabinet wordt gevormd door een formateur, die de opdracht krijgt van de koning of de Tweede Kamer om een kabinet samen te stellen. De formateur zoekt naar partijen die bereid zijn om ministers te leveren en die het eens kunnen worden over een regeringsprogramma. Dit programma bevat alleen de hoofdlijnen van het beleid en laat veel ruimte voor invulling en aanpassing. De partijen die meedoen aan een extraparlementair kabinet hoeven zich niet te binden aan het regeringsprogramma, maar kunnen wel hun steun uitspreken of een houding van welwillende afwachting aannemen. De partijen die niet meedoen aan het kabinet kunnen ook ministers leveren, als zij dat willen.

Een extraparlementair kabinet moet, net als elk ander kabinet, het vertrouwen krijgen van de Tweede Kamer. Dit gebeurt meestal door een debat over de regeringsverklaring, waarin de plannen van het kabinet worden gepresenteerd. De Tweede Kamer kan dan een motie van vertrouwen of een motie van wantrouwen indienen. Als een extraparlementair kabinet het vertrouwen krijgt, kan het aan de slag gaan.

Wat zijn de voordelen van een extraparlementair kabinet?

Een extraparlementair kabinet heeft een aantal voordelen ten opzichte van een parlementair kabinet. Een extraparlementair kabinet:

  • Kan sneller gevormd worden, omdat er minder onderhandelingen nodig zijn over een regeerakkoord.
  • Kan flexibeler omgaan met veranderende omstandigheden, omdat het niet gebonden is aan een vastgelegd beleid.
  • Kan meer draagvlak creëren voor het beleid, omdat het steeds op zoek moet gaan naar meerderheden in de Tweede Kamer en dus ook met de oppositie moet samenwerken.
  • Kan de democratie versterken, omdat het de rol van de Tweede Kamer als controleur en medewetgever vergroot en de fractiediscipline vermindert.

Wat zijn de nadelen van een extraparlementair kabinet?

Een extraparlementair kabinet heeft ook een aantal nadelen ten opzichte van een parlementair kabinet. Een extraparlementair kabinet:

  • Kan minder stabiel zijn, omdat het afhankelijk is van de wisselende steun van de Tweede Kamer en dus sneller kan vallen.
  • Kan minder slagvaardig zijn, omdat het meer tijd en moeite kost om meerderheden te vinden voor het beleid en dus minder kan bereiken.
  • Kan minder coherent zijn, omdat het bestaat uit ministers van verschillende partijen die niet altijd op één lijn zitten en dus meer interne conflicten kunnen hebben.
  • Kan minder transparant zijn, omdat het minder verantwoording hoeft af te leggen over het beleid en dus minder controleerbaar is.

Welke voorbeelden zijn er van extraparlementaire kabinetten?

In de Nederlandse geschiedenis zijn er een paar voorbeelden van extraparlementaire kabinetten. Het eerste extraparlementaire kabinet was het kabinet-Cort van der Linden (1913-1918), dat bestond uit liberale ministers die geen steun hadden van een meerderheid in de Tweede Kamer, maar wel van een brede coalitie van partijen die de neutraliteit van Nederland wilden handhaven tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Het tweede extraparlementaire kabinet was het kabinet-De Geer II (1940), dat gevormd werd na de Duitse inval en bestond uit ministers van verschillende partijen die geen regeerakkoord hadden, maar wel een gezamenlijk doel om de oorlog te overleven. Dit kabinet viel al na een paar maanden, toen de minister-president naar Londen vluchtte en de koningin een nieuw kabinet benoemde.

Het derde extra parlementaire kabinet was het kabinet-Den Uyl (1973-1977), dat deels extraparlementair was, omdat de PvdA en D66 zich wel verbonden aan het regeerakkoord, maar de andere partijen (PPR, ARP en KVP) niet. Dit kabinet had wel een parlementaire meerderheid, maar moest ook steeds overleggen met de eigen fracties en de oppositie.

Hoe zit het met de belastingen in een extraparlementair kabinet?

Een extraparlementair kabinet kan ook gevolgen hebben voor de belastingen die we betalen. Het kabinet kan namelijk niet zomaar meer een belastingplan maken en doorvoeren, zonder de steun van het parlement. Het kabinet moet dus per onderwerp overleggen en onderhandelen met de verschillende partijen, om te kijken of er een meerderheid is voor een bepaalde belastingmaatregel. Dit kan betekenen dat het kabinet meer rekening moet houden met de wensen en bezwaren van de oppositie, maar ook dat het kabinet meer ruimte heeft om te experimenteren en te innoveren.

Een mogelijk gevolg van een extraparlementair kabinet is dat er meer wordt gewerkt aan het terugdringen en versoberen van het aantal belastingregelingen. Dit is een van de acties die het huidige kabinet al heeft ingezet, om te zorgen voor een eenvoudiger en moderner belastingstelsel. Het kabinet wil bijvoorbeeld de belasting op vermogen (box 3) hervormen, zodat deze beter aansluit bij de werkelijke rendementen die mensen behalen. Ook wil het kabinet de belastingen voor ondernemers en zzp’ers vereenvoudigen en gelijktrekken, om oneerlijke concurrentie en schijnzelfstandigheid te voorkomen.

Een ander mogelijk gevolg van een extra parlementair kabinet is dat er meer wordt ingezet op groene en sociale belastingen. Dit zijn belastingen die bedoeld zijn om duurzaam gedrag te stimuleren en ongelijkheid te verminderen. Denk bijvoorbeeld aan een hogere belasting op vervuilende producten en activiteiten, zoals vliegen, vlees en plastic. Of aan een lagere belasting op arbeid, zodat werken meer loont en de koopkracht toeneemt. Deze belastingen kunnen ook helpen om de overheidsfinanciën op orde te houden, na de coronacrisis.

Uiteraard hangt het af van de samenstelling en de afspraken van het extraparlementaire kabinet, welke belastingmaatregelen er uiteindelijk worden genomen. Het is ook mogelijk dat er weinig verandert, als het kabinet geen meerderheid kan vinden voor zijn plannen. Ook is nog onzeker wat een extraparlementair kabinet precies betekent voor de belastingen. Het is wel duidelijk dat het kabinet meer moet samenwerken en overleggen met het parlement, en dat het parlement meer invloed kan uitoefenen op het belastingbeleid.

Conclusie

Een extraparlementair kabinet is een kabinet dat niet direct door de politieke partijen in de Tweede Kamer wordt gevormd. Het kabinet steunt niet op een vastgelegd regeerakkoord, maar op een beknopt regeringsprogramma. Een dergelijk kabinet moet in de Tweede Kamer op zoek gaan naar wisselende meerderheden voor elk onderwerp. Het kabinet kan van veel verschillende partijen komen, of zelfs van buiten de politiek.

Een extra parlementair kabinet kan een oplossing zijn voor een politieke impasse, als het niet lukt om een meerderheidskabinet te vormen met een regeerakkoord. Een extraparlementair kabinet kan ook meer ruimte bieden voor het parlement om mee te denken en te beslissen over het beleid. Een extraparlementair kabinet kan ook meer flexibel zijn om in te spelen op veranderende omstandigheden, zoals een crisis of een nieuwe ontwikkeling.

Het is nog onduidelijk of er een extraparlementair kabinet zal komen in Nederland. De partijen moeten nog beslissen of ze daarvoor openstaan, en welke afspraken ze willen maken. Een extraparlementair kabinet zou een nieuwe manier van samenwerken en besturen kunnen betekenen, maar ook een nieuwe uitdaging voor de politiek en de democratie.

Geef een reactie